ความเป็นมาชุมชน

ชุมชนบ้านเก๊าเดื่อ ตั้งอยู่ในลุ่มน้ำแม่ตาช้างตอนกลาง อยู่ระหว่างหุบเขาสองด้าน คือด้านตะวันออกเทือกเขาอุทยานแห่งชาติสุเทพ-ปุย และด้านตะวันตกเทือกเขาอุทยานแห่งชาติออบขาน มีสายน้ำแม่ตาช้างไหลผ่านหมู่บ้านทำให้แบ่งหมู่บ้านออกเป็นสองฝั่งน้ำหรือสองฝั่งถนนสายหางดง-สะเมิง  บ้านเรือนตั้งอยู่ที่ราบหุบเขา บ้านเรือนส่วนใหญ่เป็นรูปแบบใหม่ที่ได้รับวัฒนธรรมจากชาวตะวันตกเป็นบ้านชั้นเดียว ก่อสร้างด้วยปูนมุงหลังคาด้วยกระเบื้องลอน บ้านเรือนทรงไทยล้านนาโบราณมีส่วนน้อยมากหาได้ยากนอกจากเป็นบ้านเรือนเก่า ชุมชนบ้านเก๊าเดื่อตั้งถิ่นฐานอาศัยอยู่ในพื้นที่บริเวณนี้นานมากกว่า 250 ปีสันนิษฐานว่าบรรพบุรุษของบ้านเก๊าเดื่อเป็นชนเผ่า “ลัวะ” ซึ่งเป็นประชาชนพื้นเมืองดั้งเดิมส่วนใหญ่ของเชียงใหม่ “บ้านเก๊าเดื่อ”  มีที่มาจาก “ต้นมะเดื่อหลวง” ที่มีขนาดลำต้นสูงใหญ่ตั้งตระหง่านอยู่ในทุ่งนา ผู้คนเดินทางผ่านไปมาพบเห็นต้นมะเดื่อหลวงเด่นชัดกว่าสิ่งอื่นใดในบริเวณนั้น ชาวบ้านจึงพากันเรียกชื่อหมู่บ้านว่า  “บ้านเก๊าเดื่อ” ต่อมาในปี พ.ศ.2545 ได้มีการขอแยกหมู่บ้านเพิ่มขึ้นเพื่อความทั่วถึงของการกระจายงบประมาณ และหมู่บ้านเองมีขนาดใหญ่ ยากในการปกครองและพัฒนาให้ทั่วถึงเจริญเท่าเทียมกัน แยกออกมาตั้งเป็นหมู่ที่ 10 บ้านใหม่สันคะยอม ต.บ้านปง อ.หางดง จ.เชียงใหม่ โดยแบ่งออกมา 3 หย่อมบ้าน คือ 1.หย่อมเด่นกระต่าย 2.หย่อมสันคะยอม 3.หย่อมโฮ่งป่าหมาก โดยมี นางอมรศรี มั่งมูลมา เป็น ผู้ใหญ่บ้านคนแรกและ ปัจจุบันมี นายวิทวัส ก๋องคำ เป็นผู้ใหญ่บ้าน 

ที่ตั้งและอาณาเขต

ทิศเหนือ ติดกับ               บ้านผานกกก ต.โป่งแยง อ.แม่ริม จังหวัดเชียงใหม่

ทิศตะวันออกติดกับ          บ้านดอยปุย ต.สุเทพ อ.เมือง จ.เชียงใหม่

ทิศใต้ติดกับ                    บ้านเก๊าเดื่อ ต.บ้านปง อ.หางดง จ.เชียงใหม่

ทิศตะวันตกติดกับ            บ้านแม่ฮะ บ้านใหม่ห้วยลึก และบ้านปางยาง ต.บ้านปง อ.หางดง จ.เชียงใหม่

พิกัด GPS                      X : 18.45005

                                   Y : 98.53230

สภาพสังคม

เป็นสังคมกึ่งเกษตร เนื่องจากพื้นที่ทำการเกษตรมีจำกัด และผสมกับข้างๆชุมชนโดนเฉพาะทางด้านทิศใต้จะมี โรงแรม รีสอร์ท หลายแห่งจึงเป็นแหล่งจ้างงานให้กับคนในชุมชน คนวัยหนุ่มสาว วัยแรงงานจะไปทำงานในเมือง ในโรงแรม รีสอร์ท  ทำให้ในหมู่บ้านเหลือผู้สูงอายุ หรือผู้คนที่ประกอบอาชีพค้าขาย แต่ยังมีความเป็นพี่น้องกัน ในชุมชนไม่มี วัดแต่จะไปวัดที่บ้านเก๊าเดื่อ (บ้านเดิมที่แยกออกมา) ยังมีความเกี่ยวพันธ์ ไม่มีโรงเรียนสถานศึกษา โรงเรียนที่ใกล้ที่สุดคือโรงเรียนบ้านปง เด็กบางส่วนไปเรียนที่โรงเรียนบ้านปง บางส่วนเข้าไปเรียนในอำเภอหางดง บางส่วนเข้าไปเรียนในตัวเมืองเชียงใหม่

ลักษณะภูมิประเทศ

ลักษณะภูมิประเทศ ร้อยละ 80 เป็นภูเขาสูง และอีก ร้อยละ 20 เป็นที่ราบเชิงเขา ที่อยู่อาศัย และพื้นที่ทำการเกษตรของชาวบ้าน

ทรัพยากรดิน

โดยทั่วไปมีทั้งดินร่วน ดินเหนียว ดินร่วนปนทราย และดินดำเป็นบางส่วนดิน เป็นดินที่เหมาะแก่การทำการเกษตรได้หลากหลายชนิดพันธ์พืชและมีอยู่ทั่วทั้งหมู่บ้าน

แหล่งน้ำธรรมชาติ

ในเขตปกครองของบ้านใหม่สันคะยอม มีตาน้ำ น้ำซึม น้ำซับ อยู่หลายแห่ง ไหลรวมกันตามลำห้วยสาขาก่อนไหลลงน้ำแม่นาไทร จึงถือได้ว่าพื้นที่แห่งนี้เป็นแหล่งต้นน้ำของน้ำแม่นาไทร รวมถึงมีอ่างเก็บน้ำขนาดกลางและเล็กอีกหลายที่ รวมถึงแหล่งน้ำจากเหมืองแร่เก่า

ทรัพยากรป่าไม้

            บ้านใหม่สันคะยอมมีทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมที่สำคัญและมีอยู่มากพอสมควรทั้ง ดิน น้ำ ต้นไม้ สัตว์ป่า โดยสามารถจำแนกได้ดังนี้ ต้นไม้ ในพื้นที่มีต้นไม้หลากหลายชนิดทั้งไม้ที่มีค่าทางเศรษฐกิจ ไม้หวงห้าม ไม้ผลกินได้ ไม้หายาก พืช สมุนไพร รวมถึงไม้ใช้สอยอีกหลากหลายชนิด สัตว์ป่า ในป่ายังคงมีสัตว์ป่าหลากหลายชนิดพันธ์ ที่อาศัยผืนป่าเป็นที่อยู่อาศัย เช่น หมูป่า กวาง อีเห็น งู นกยูง นกเป้า นกแล ปลากั้ง ปลามอญ ปลาปรุง ปูจ่า อีฮวกปุ่ม ฯลฯ

ความพิเศษของชุมชนของชุมชนบ้านใหม่สันคะยอม ได้แก่

• มีป่าไม้ที่ยังมีระบบนิเวศน์ป่าสมบูรณ์ มีเส้นทางเดินป่าท่องเที่ยวทั้งระยะใกล้และระยะไกล ระหว่างทางเดินป่ามีสมุนไพร และผักพื้นบ้านที่เป็นอาหารของชุมชน
• สวนสาธิต พืช ผัก สมุนไพรพื้นบ้าน ในป่าชุมชนบ้านเก๊าเดื่อ เป็นแหล่งศึกษา เรียนรู้ พันธุ์ผัก และสมุนไพรพื้นบ้าน รวมทั้งวิถีชุมชน
• มีปูไฮโซหรือที่ชาวบ้านเรียกว่า "ปูจว่า" เป็นไฮไลท์ของหมู่บ้านแห่งนี้เป็นปูท้องถิ่นที่พบเฉพาะบ้านเก๊าเดื่อเพียงแห่งเดียว มีรูปร่างหน้าตาคล้ายกับปูนาทั่วไปแต่จะมีขนาดใหญ่กว่า มีสีน้ำตาลอมแดง อาศัยอยู่ในน้ำเย็นตามซอกหินในน้ำตกและลำธารสาขา ที่ผ่านมาชาวบ้านได้อาศัยปูไฮโซมาประกอบอาหารพื้นถิ่นได้สารพัดเมนู แต่ในระยะหลังการจับปูมาประกอบอาหารแทบไม่มีใครทำเพราะชาวบ้านส่วนใหญ่ ต้องการอนุรักษ์ไว้ ตลอดเส้นทางท่องป่า ยังมีสมุนไพรธรรมชาติหลายชนิดขึ้นอยู่ทั่วไป โดยเฉพาะรางจืด และโด่ไม่รู้ล้ม

มีจำนวน 112 ครัวเรือนจำนวนประชากรทั้งหมด 369  คน

ผู้ชาย 182 คน ผู้หญิง 187 คน

ประชากรส่วนใหญ่เป็นชนพื้นเมือง

-

ภายในหมู่บ้านมีการประกอบอาชีพที่หลากหลายแต่ที่สำคัญได้แก่อาชีพที่เกี่ยวกับการเกษตรทั้งการปลูกพืชผัก ไม้ผลเช่น อาโวคาโด้ (พันธ์ปีเตอร์สัน,บัคคาเนีย,บูธ7,พิงค์เคอร์ตัน,แฮส ฯลฯ)ลิ้นจี่ (พันธ์ฮวงฮวย,ตะเภาแก้ว) ทุเรียน (หมอนทอง,ชะนี)และการเลี้ยงสัตว์ ได้แก่หมู ซึ้งมีการเลี้ยงมากที่สุดในพื้นที่ตำบลบ้านปง และมีพื้นที่ปลูกข้าวประมาณ 30 ไร่ และยังมีสถานที่ท่องเที่ยวทางธรรมชาติที่ต้องการพัฒนาอีกหลายแห่งซึ่งมีความน่าสนใจเป็นอย่างมากหากมาพิจารณาสัดส่วนรายได้และอาหารจากแหล่งต่างๆที่เกี่ยวกับการดำรงชีพ

• อาชีพนอกภาคเกษตร ร้อยละ 45 ได้แก่ การรับจ้างทั่วไป พนักงานโรงแรม ค้าขาย
• การเกษตรร้อยละ 30 โดยจากการปลูกพืช ร้อยละ 20 พืช เด่น ๆ ได้แก่ อโวกาโด  ลิ้นจี่ ทุเรียน
• จากทรัพยากรธรรมชาติ ร้อยละ 15 ทั้ง กิน ทั้งขาย ได้แก่ หน่อไม้ ไม้ข้าวหลาม  เห็ดต่างๆ
• จากปศุสัตว์ร้อยละ 10 โดยที่บ้านใหม่สันคะยอม เลี้ยงหมูมากที่สุดในตำบลบ้านปง
• การได้รับจากสวัสดิการจากรัฐ ร้อยละ 10

ข้อมูลจาก จปฐ ปี พ.ศ.2566 บอกว่าบ้านใหม่สันคะยอมมี่รายได้ต่อหัวต่อปี ที่ 114,270.40 บาท และรายได้ครัวเรือนอยู่ที่ 340,090.48 บาทต่อครอบครัวต่อปี