ประวัติความเป็นมาของชุมชน

ทุ่งโป่ง จากการศึกษาข้อมูลจากคนในชุมชนที่อพยพมาอยู่รุ่นแรกๆของชุมชนได้แก่ คุณพ่อประกาศ คลอนศรี และคุณแม่เทียมต๋า ถามถ้วน ได้ข้อมูลว่า คนกลุ่มแรกที่เข้ามาตั้งถิ่นฐานบริเวณบ้านน้ำตก หรือ บ้านทุ่งโป่ง มาจากบ้านป่าม่วง หมู่ที่ 5 เนื่องจากชุมชนมีความหนาแน่น และต้องการที่ทำกิน ที่นา ที่สวน ชุดแรกจะเป็นหม่อนแสน เป็นพ่ออุ้ย ของนายเสงียบ ถามถ้วน ผู้ใหญ่บ้านครปัจจุบัน จำนวน 3 ครัวเรือน มาบุกเบิกพื้นที่ทำการปลูกข้าวและการเกษตร หลังจากนั้นก็มีญาติพี่น้อง คนที่รู้จัก อพยพเข้ามาอยู่เพิ่มเติม รวมถึงคนต่างถิ่นที่ใช้เส้นทางผ่านบริเวณนี้ได้มาจับจอง รวมถึงซื้อที่ดินสร้างบ้าน ทำการเกษตรเพิ่มเติม โดยคนที่มาอยู่ได้พยายามสร้างศูนย์กลางที่ยึดเหนี่ยวจิตใจของคนในชุมชน จึงได้มีการสร้างวัด เดิมเรียกวัดปางป่าค่า (ตั้งชื่อตามสภาพพื้นที่เนื่องจากบริเวณดังกล่าวมีต้นมะค่าจะนวนมาก) ต่อมามีการสำรวจพบน้ำตกแม่สา และปี พ.ศ.2500 รัชการที่ 9 เสด็จประพาสน้ำตกแม่สา คนทั่วไปจึงเรียกชื่อวัดว่า “วัดน้ำตกแม่สา” รวมไปถึงชื่อหมู่บ้านที่บางคนรู้จักในนามบ้านน้ำตกแม่สา บางคนก็รู้จักในนามบ้านทุ่งโป่ง ดังนั้นบ้านทุ่งโป่ง หรือบ้านน้ำตกแม่สาคือหมู่บ้านเดียวกัน

จากการสอบถามข้อมูลดังกล่าว สอดคล้องกับข้อมูลชุมชนที่เขียนไว้ในแผนพัฒนาหมู่บ้าน ปี 2564 โดยบันทุกไว้ว่า “หมู่บ้านน้ำตกแม่สาหมู่ที่ 1 เดิมที่มาหมู่บ้านนี้มีชื่อเรียกว่าทุ่งโป่งหรือบ้านป่าค่า เพราะแรกเริ่มตั้งหมู่บ้านนี้มีพ่ออุ้ย แม่อุ้ย รุ่นหลังมาได้เข้ามาตั้งรากฐานทำพื้นที่เพื่อมาอยู่อาศัยที่นี่ เป็นพื้นที่ที่มีไม้มะค่า ชาวบ้านสมัยนั้นเลยใช้ชื่อตามความที่ปรากฏที่มีอยู่ คือบ้านป่าค่า ต่อมาเมื่อปี 2428 ได้มีประชากรอยู่เพิ่มมากขึ้นและมีการค้นพบน้ำตกแม่สาขึ้นในหมู่ที่ 1 ตั้งแต่นั้นมาเลยทางการเห็นน้ำตกแม่สามีชื่อเสียงในการท่องเที่ยวในหมู่บ้านมีคนรู้จักไปทั่วสารทิศหลังจากนั้นมาได้มีการเสด็จของพระเจ้าอยู่หัวราชกาลที่9 เสด็จทอดพระเนตรน้ำตกแม่สาเลยเป็นที่รู้จักของบุคคลทั่วไปทั้งในจังหวัดและต่างจังหวัด ตลอดถึงต่างประเทศหลังจากนั้นมาประชาชนในหมู่บ้านก็เลยใช้ชื่อหมู่บ้านเป็นน้ำตกแม่สา มาจนถึงปัจจุบัน”ซึ่งในหมู่บ้านทุ่งโป่งปัจจุบันได้แบ่งการปกครองภายในเป็นป๊อก หรือ หย่อมบ้าน ออกเป็นจำนวน 6 หย่อมบ้านหรือ 6 ป๊อกบ้าน ดังนี้

1.ป๊อกบ้านทุ่งแท่น                       4.ป๊อกบ้านพระธาตุ

2.ป๊อกบ้านท่ามะโอนอก                5.ป๊อกบ้านใหม่ท้องตุม

3.ป๊อกบ้านท่ามะโอใน                   6.ป๊อกบ้านทุ่งโป่ง

แต่ละป๊อกบ้านจะมีศาลเจ้าศักดิสิทธิประจำป๊อกเป็นที่ยึดเหนี่ยวจิตใจ บ้านทุ่งโป่งมี วัดน้ำตกแม่สา มีโรงเรียนบ้านทุ่งโป่ง เปิดสอนตั้งแต่ชั้นอนุบาลถึงระดับมัธยมศึกษาปีที่ 3 มีน้ำตกแม่สา เป็นแหล่งท่องเที่ยวทางธรรมชาติ ที่มีชื่อเสียง ปัจจุบันบ้านทุ่งโป่ง เป็นบ้านขนาดใหญ่ ที่มีธุรกิจท่องเที่ยว ที่พัก มีประชากรภายนอกมาอาศัยประมาณร้อยละ 20 ของชุมชน  พื้นที่หมู่บ้านทุ่งโป่ง บางส่วนอยู่ในเขตอุทยานแห่งชาติดอยสุเทพ-ปุย ส่วนใหญ่เป็นพื้นที่การเกษตร มีที่อยู่อาศัยบางส่วน ซึ่งการใช้ที่ดินในเขตอุทยานแห่งชาติเป็นที่ดินที่ไม่มีเอกสารสิทธิ์

สภาพทั่วไปของชุมชน

บ้านทุ่งโป่ง มีพื้นที่เนินเขา สูง ๆ ต่ำ ๆ จนถึงลอนลูกคลื่น พื้นที่ประมาณร้อยละ 5 อยู่ในความสูงต่ำกว่า 350 เมตร จากระดับน้ำทะเล บริเวณสูงสุดของอำเภอแม่ริม คือดอยคว่ำล่อง สูงจากระดับน้ำทะเล 1,685 เมตร ทางด้านตะวันตกเป็นพื้นที่ภูเขา ทางด้านตะวันออกจะเป็น พื้นราบ เหมาะสมสำหรับการทำการเกษตร และเป็นที่อยู่อาศัย หมู่ที่ 1 บ้านทุ่งโป่ง จำนวนครัวเรือน 796 ครัวเรือน จำนวนประชากรทั้งหมด 1,410 คน แบ่งเป็น ประชากรชาย 674 คน ประชากรหญิง 736 คนประชากรส่วนใหญ่จะประกอบอาชีพการเกษตร ที่เหลือจะประกอบอาชีพ รับจ้าง ค้าขาย และอื่นๆ แรงงานทางด้านการเกษตรเริ่มลดน้อยลงมีการจ้างแรงงานต่างถิ่นหรือแรงงานคนข้ามชาติเนื่องจากเยาวชนรุ่นใหม่จะไม่สนใจในการประกอบอาชีพทางเการเกษตร

อาณาเขต

หมู่ที่ 1 ตั้งอยู่ในตำบลแม่แรม อำเภอแม่ริม จังหวัดเชียงใหม่ ห่างจากอำเภอแม่ริมไปทางทิศตะตกประมาณ 7 กิโลเมตร ห่างจากจังหวัดเชียงใหม่ไปทางทิศเหนือประมาณ 32 กิโลเมตร มีอาณาเขตติดต่อ ดังนี้

ทิศเหนือ             ติดต่อกับ บ้านปางแหว หมู่ที่ 6 ตำบลแม่แรม

ทิศตะวันออก      ติดต่อกับ เทศบาลแม่ริม ตำบลริมใต้

ทิศใต้                ติดต่อกับ บ้านป่าม่วง หมู่ที่ 5 ตำบลแม่แรม

ทิศตะวันตก        ติดต่อกับ บ้านแม่แมะ หมู่ที่ 9 ตำบลแม่แรม

พิกัด GPS         (18.914857, 98.911187)

ข้อมูลประชากร

จำนวนประชากร รวมทั้งสิ้นคน 1434 แยกเป็น  ชาย 698 คน หญิง 736 คน จำนวนครัวเรือน 751 ครัวเรือน

• ผู้สูงอายุ (อายุ 60 ปี บริบูรณ์ขึ้นไป )  รวมทั้งสิ้น 244 คน แยกเป็น ชาย 115 คน  หญิง 129 คน
• ผู้พิการ รวมทั้งสิ้น 9 คน  แยกเป็น  ชาย 7 คน หญิง 2 คน
• ผู้ป่วยติดเตียง รวมทั้งสิ้น 3 คน แยกเป็น ชาย 1 คน หญิง 2 คน

ด้านการศึกษา

• กำลังศึกษาจำนวน 74 คน แบ่งเป็นเพศชาย 35 คน เพศหญิง 39 คน
• เด็กอายุ 3 - 5 ปี ได้รับบริการเลี้ยงดูเตรียมความพร้อมก่อนวัยเรียน 12 คน
• เด็กอายุ 6 - 14 ปี ได้รับการศึกษาภาคบังคับ 9 ปี 55 คน
• เด็กจบชั้น ม.3 ได้เรียนต่อชั้น ม.4 หรือเทียบเท่า 5 คน

การประกอบอาชีพ

• ไม่มีอาชีพ                                   จำนวน 49 คน
• เกษตร-ทำนา                               จำนวน 4 คน
• เกษตร-ทำสวน                             จำนวน 2 คน
• พนักงาน-รับราชการ                     จำนวน 42 คน
• พนักงานบริษัท                            จำนวน 8 คน
• รับจ้างทั่วไป                                จำนวน 476 คน
• ค้าขาย                                       จำนวน 219 คน
• ธุรกิจส่วนตัว                                จำนวน 13 คน
• อาชีพอื่นๆ                                  จำนวน 61 คน
• พนักงาน-รัฐวิสาหกิจ                      จำนวน 3 คน

-

สภาพเศรษฐกิจ

เศรษฐกิจของชุมชนบ้านทุ่งโป่งเดิมเป็นสังคมเกษตรเช่นเดียวกับชุมชนทั่วไป แต่เมื่อมีการพัฒนาความเจริญ การศึกษาเข้ามามีบทบาท มีการเปิดตัวของน้ำตกแม่สา นักท่องเที่ยวรู้จักมากขึ้น มีคนภายนอกมาลงทุนทำธุรกิจ เข้ามาในชุมชนสภาพความเป็นอยู่ของคนในชุมชน เปลี่ยนไป จากสังคมเกษตรไปสู่สังคมอีกรูปแบบ การทำการเกษตรลดลง การรับจ้าง การจ้างงานมีมากขึ้นทั้งในและนอกชุมชน ประกอบกับที่ดิน ก็มีการเปลี่ยนมือ ปัจจุบันการทำการเกษตรของบ้านทุ่งโป่งเหลือพื้นที่การเกษตรแค่ 141 ไร่พืชที่ปลูกได้แก่ ลำไย ลิ้นจี่ มะขาม เงาะ ผัก ยางพารา มีการเลี้ยงไก่พื้นเมืองเพื่อเป็นอาหาร มีการเลี้ยงปลา และเลี้ยงหมู  ซึ่งการประกอบอาชีพพอจะจำแนกได้ดังนี้

• รับจ้างทั่วไป ร้อยละ 78.97
• ค้าขาย ร้อยละ 6.85
• อื่นๆ ร้อยละ 5.75
• รับราชการ รัฐวิสาหกิจ ลูกจ้างหน่วยงาน บริษัท ร้อยละ 1.46
• เกษตรกร ร้อยละ 0.12